Historie

Centrum Beeldende Kunst GSA

Het Gooisch Scheppend Ambacht werd op 13 mei 1949 opgericht. 65 keramisten, handwevers, leerbewerkers, edelsmeden en houtbewerkers hadden zich aangesloten bij de nieuwe Gooise kunstenaarsvereniging. De Hilversumse burgemeester Van Hellenberg Hubar ondersteunt het initiatief van harte en stelt de Burgerzaal in het raadhuis beschikbaar voor de eerste tentoonstelling.

GSA raadhuisHet GSA stond niet op zichzelf en maakte deel uit van de landelijke organisatie COSA, het Centraal Orgaan voor Scheppend Ambacht in Delft. Kunstenares Hil Andringa was de drijvende kracht achter het GSA.

De eerste jaren had het GSA geen eigen expositieruimte. Totdat Hil Andringa haar oog liet vallen op een pand aan de Kerkbrink. Het was de voormalige boekwinkel van de heer Heek. Boven woonde Mijntje, een vrouw van lichte zeden. Met een bedrag van honderd gulden lukte het Hil Andringa om Mijntje ertoe te bewegen om andere woonruimte te zoeken.

Het gebouw moest wel worden opgeknapt. Maar de saamhorigheid was groot en ieder lid dat een kwast kon hanteren, hielp mee. Er werd geschilderd, lekkages werden verholpen. De Larense architect P.C. van Uchelen gaf advies. In november 1951 opende het GSA de deuren van haar expositieruimte.

Maar al snel bleek de tentoonstellingsruimte te klein te zijn. Een anonieme kunstliefhebber schoot te hulp en schonk de vereniging 15.000 gulden. Dankzij deze schenking was het mogelijk om uit te breiden.

De leden organiseerden regelmatig feesten. Vooral de barbecuepartijen zijn beroemd geworden. Zeker als de keramist Meindert Zaalberg gedichten gaat declameren, wordt de sfeer steeds geanimeerder.

eerste_expo_gsa_211Steeds meer kunstenaars meldden zich aan bij het GSA. Er was ook toen al een ballotagecommissie. In de zestiger jaren telde de vereniging maar liefst 125 leden. Eigenlijk te veel voor een vereniging die het werk van haar leden regelmatig wil exposeren. Wanneer Hil Andringa dan ook voorstelt om een gastexposant uit te nodigen, stuit dat op veel weerstand. In de ogen van velen gaat dit ten koste van de al zo beperkte expositieruimte voor leden. Toch weet Hil Andringa iedereen ervan te overtuigen dat de faam van de beeldhouwer Hildo Krop veel bezoekers zal trekken.

Het duurde lang eer de toegepaste kunst als een volwaardige kunstdiscipline werd gezien. De Amersfoortse galerie Het Kapelhuis heeft op dit gebied baanbrekend werk verricht. Belangrijke kunstenaars waren lid van het GSA, zoals de edelsmeden Archibald Dumbar, Chris Steenbergen en Karel Niehorster. Ook de keramisten Jan Oosterman en Meindert Zaalberg waren kunstenaars van naam. Het GSA was in de beginperiode belangrijk voor het culterele klimaat in het Gooi. De exposities trokken veel bezoekers, en vermeldenswaard is dat koningin Wilhelmina en later haar dochter koningin Juliana regelmatig bij het GSA werk kochten.

Vernieuwingen

De tijd verandert en het GSA wil zich ook openstellen voor leden van buiten het Gooi. De naam Gooisch Scheppend Ambacht wordt Genootschap voor Samenwerkende Ambachtskunstenaars. In 1993 blijkt het onmogelijk om vast te houden aan het oude principe om alleen toegepaste kunst te exposeren. Ook andere kunstdisciplines worden nu getoond. De naam GSA verandert in Kunstenaarsvereniging GSA.

Tentoonstellingen

Hil Andringa zorgt voor goede contacten met de gemeente en het bedrijfsleven. Het GSA organiseert spraakmakende exposities. De tentoonstellingen ‘Alle hout is geen timmerhout’ en ‘Keramiek van Hollandse kunstenaars’ krijgen veel aandacht. Zeer ambitieus is de emailletentoonstelling. Uit heel Europa worden werken in bruikleen gegeven. Zeer kostbaar is een paneel uit het Franse Limoges, hèt emaillecentrum van Europa. Het heeft een vezekeringswaarde van drie miljoen gulden! Iedere avond wordt het naar de kluis van een bank in Hilversum gebracht. Studenten van de Rietveldacademie zorgen voor de bewaking van de overige stukken in de tentoonstellingsruimte: zij overnachten in de ruimtes boven de toonzaal.

Ook een glasexpositie is een zeer succesvol. Samen met de glasfabriek Leerdam wordt een selectie gemaakt. De glasmeesters Floris Meydam, Andries Copier en Sybren Valkema worden uitgenodigd. De glasfabriek zorgt voor maar liefst 250 glazen kandelaars met kaarsen. Hoewel het hard vriest, is het toch nodig de deur van de toonzaal open te zetten, vanwege de warmte die door de honderden kaarsen ontstaat.

Verhuizingen

In 1976 blijkt dat het GSA moet uitzien naar een andere expositieruimte. De gemeente Hilversum wil rond de Kerkbrink een ambitieus stadsvernieuwingsplan realiseren. Gelukkig duurt het nog 10 jaar eer het pand aan de Kerkbrink moet worden verlaten. Er is geen alternatieve expositieruimte beschikbaar. Het Hilversumse cultureel centrum De Vaart biedt tentoonstellingsruimte aan. En ook in Slot Zeist kan worden geëxposeerd. Het zwerversbestaan is echter lastig voor een vereniging en het bestuur gaat naarstig op zoek naar nieuwe ruimte. Galeriehoudster en kunstenares Gerry van Bockel biedt uitkomst, ze stelt haar galerieruimte aan de Naarderstraat ter beschikking aan het GSA. Het is een tijdelijke oplossing, want de ruimte is te klein om een tentoonstelling met werk van 20 leden te organiseren. Edelsmid Daan Ellens stelt zijn atelier aan de Herenstraat 32b beschikbaar. Deze ruimte voldoet evenmin.

Dan verhuist het GSA in 1996 naar een pand van het Rode Kruis aan de Langestraat. Bij de presentatie van de gemeente over de nieuwbouwplannen aan de Langestraat merkt Anneke Goosen op dat het GSA uitstekend zou passen in deze plannen. De gemeente heeft er wel oren naar, want in de planvorming was een culturele bestemming opgenomen. Op 15 april 1997 kan het nieuwe GSA galerie haar deuren aan de Langestraat openen.

Naast de GSA galerie was Exedra gevestigd, een centrum voor hedendaagse beeldende kunst, vormgeving en bouwkunst. Het stichtingsbestuur van Exedra organiseerde tentoonstellingen met een landelijke uitstraling. Maar de gemeente Hilversum trok de subsidie in en Exedra was gedwongen haar deuren te sluiten. De leegstaande ruimte is een ideale tentoonstellingslocatie voor het GSA. Uiteindelijk heeft het GSA hierin een bijzondere expositieruimte gevonden.